Bir kasaba neden korkutucu maskelerle kışı uğurlar?
Kısa açıklama
Macaristan’ın Mohaç kentinde kış, oyma maskeler ve gürültülü bir geçitle uğurlanıyor. Yüzü gizleyen bu maskeler, bir kasabanın kendini nasıl hatırladığını ve geleneğini yeni kuşaklara nasıl aktardığını gösteriyor.
Haber detayı · Kültür dosyası
Macaristan’ın güneyindeki Mohaç’ta kışın sonu, bir geçitle kutlanıyor. Ahşap maskeler takan, post giyen ve çanlar taşıyan katılımcılar sokaklara çıkıyor. Busó şenliği adı verilen bu gelenek, kışı uğurlamak için düzenleniyor. Kutlamanın en tanınan parçası olan maskeler, ürkütücü yüzleriyle kalabalığın içinden hemen seçiliyor. Şenlik, UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alıyor. UNESCO – Mohaç Busó Şenliği
Korkutucu yüz, tanıdık rol
Gündelik hayatta bir yüz bize karşımızdakinin kim olduğunu söyler. Şenlikte maske bu ilişkiyi tersine çevirir. Yüzü örterken kişinin üstlendiği rolü görünür kılar. Seyirci, maskenin altındaki kişiyi tanımasa bile onun geçitte ne yaptığını anlar. Tek başına karşılaşıldığında ürkütücü olabilecek bir yüz, sokakta çan sesleri ve kalabalıkla birlikte ortak bir kutlamanın parçası olur. Maskenin anlamını, görüntüsü kadar nerede ve kimlerle kullanıldığı belirler.
Bir maskeyi saklamakla geleneği yaşatmak arasındaki fark
Bir maske vitrinde yıllarca korunabilir. Oymacının ahşaba verdiği biçimi, boyayı ve işçiliği orada görebiliriz. Şenliğin devam etmesi ise maskeyi yapmayı bilen insanların, onu takıp sokağa çıkan katılımcıların ve geçidi birlikte düzenleyenlerin varlığına bağlıdır. Bir çocuk kalabalığın içinden maskeyi gördüğünde geleneğin bir parçasını öğrenir. Yıllar sonra bir maskenin nasıl yapıldığını öğrenir ya da geçide katılırsa o geleneğin sürmesine de katkıda bulunur.
Fotoğrafta eksik olan ses
Bir maskenin fotoğrafı dişlerini, yüzündeki çizgileri ve malzemesini gösterir. Çanların sesini, kalabalığın tepkisini ve maskeli kişinin sokakta nasıl hareket ettiğini ise kareden öğrenemeyiz. Mohaç örneği, böyle bir görüntüye bakarken sorulacak soruyu değiştiriyor: Bu maske kimi temsil ediyor? sorusunun yanına Bu maskeyi takmak, oradaki insanlar için ne ifade ediyor? sorusu da ekleniyor.
